Molendatabase
Terug naar zoekresultaten - Naar zoekformulier

Het Noorden te Oosterend (Texel)

Molen 'Het Noorden' is een in 1878 gebouwde achtkante bovenkruier. Hij bemaalde de 791 ha grote polder 'Het Noorden', in noordoosten van het waddeneiland Texel, op de binnendijks gelegen bergboezem of kolk, welke bij laag water via een uitwateringssluis in de zeedijk kon aflopen op de Waddenzee.
Al in het midden van de 14de eeuw werd het oppervlak van het eiland Texel vergroot door het bedijken van buitendijks gelegen opgeslibde gronden. Op deze wijze ontstond in de loop der tijden het hoofdzakelijk aan de Waddenzee-kant van het eiland gelegen, uit 29 polders bestaande poldergebied. Nadat in 1835 de bedijking van de polder Eijerland was tot stand gekomen, bleef tussen deze polder en het aan de oostkant gelegen oude land van Texel een inham over, waardoor de zee diep landinwaarts kon binnendringen.
In 1871 werd deze zgn. 'Noordwaard' door het bestuur van de 29 Gemeenschappelijke Polders voor bedijking aangekocht. Het plan van bedijking omvatte de aanleg van een afsluitende zeedijk met een hierin gelegen uitwateringssluis. Deze sluis moest drieledig worden uitgevoerd omdat de bedijkers zich hadden verplicht een grote binnendijks gelegen waterbergende boezem aan te leggen, in verband met de waterlozing van de polders Waal en Burg en Eijerland.
De dijk kwam al gereed in 1876, maar de drooggevallen gronden waren in 1879 nog niet eens verkaveld. Al spoedig bleek dat de vochtigheid van de grond bemaling wenselijk maakte, zodat aanvankelijk in de zuidwesthoek van de polder twee kleine houten watermolentjes werden geplaatst. Dit bleek niet afdoende zodat tot de bouw van een grote vijzelmolen werd besloten. Het werk werd voor f 31.090,- gegund aan W. de Jong uit Den Helder, waarna op 12 augustus 1878 de eerste steen kon worden gelegd. In de jaren die volgden werd geleidelijk aan het polderpeil telkens verlaagd en ontstond de behoefte aan een betere bemaling. Daarom verrees in 1913 naast de molen een hulpgemaal in de vorm van een door een oliemotor gedreven centrifugaalpomp. Hierna schijnt de molen meer en meer buiten bedrijf te zijn gekomen tot hij, ook al vanwege mankementen, rond 1923 definitief werd stilgezet.
In 1928 besloot men hem te laten herstellen overeenkomstig plannen van de Leidse molenbouwer A.J. Dekker, naar een ontwerp dat al eerder was gerealiseerd aan de molen van de Dorpspolder van Maagdenburg te Waardenburg (G).
De vervanging van de vijzel door drie schroefpompen en het aanbrengen van 'Dekkerwieken' vond nog datzelfde jaar plaats. Tweemaal verspeelde nadien de molen as en wiekenkruis. In de eerste helft van de jaren zestig is de windmolen als bemalingswerktuig definitief buiten gebruik gesteld. Na in 1970 in eigendom te zijn overgedragen aan 'De Hollandsche Molen', volgde in 1973-1974 uitwendig herstel en sindsdien wordt de molen weer zo nu en dan in werking gesteld.
In oktober 1987 sloeg het noodlot wederom toe, er brak een roe, die neerkwam op de kap en aanzienlijke schade aanrichtte. In de jaren 1989-1992 volgde een grote restauratie. Kap en kruiwerk werden hersteld, een nieuw wiekenkruis aangebracht (met fokwieken) en twee van de drie schroefpompen werden weer maalvaardig gemaakt. Aan de waterlopen zelf moesten ook heel veel herstelwerkzaamheden plaatsvinden.

Door het op Delta-hoogte brengen van de waddendijk, moest de spuisluis in de dijk afgesloten worden. Hierdoor werd de lozing van de molenkolk op de Waddenzee onmogelijk. D.m.v. een overstort op de molenkolk terug naar het polderpeil, is er een maalcircuit ontstaan.
Als bijzonderheid geldt dat deze molen aan de onderkant van het rietdek een regengoot heeft voor de opvang van zoet water. Op het eiland Texel is het grondwater brak en dus ongeschikt voor gebruik als drinkwater. Het opgevangen water wordt in een voorraadkelder onder de molen opgevangen en vroeger door de bewoners van de molen als drinkwater gebruikt.

Molendatabase
Terug naar zoekresultaten - Naar zoekformulier

Het Noorden te Oosterend (Texel)

Molendatabase
Terug naar zoekresultaten - Naar zoekformulier

Het Noorden te Oosterend (Texel)

Molendatabase
Terug naar zoekresultaten - Naar zoekformulier

Het Noorden te Oosterend (Texel)