Molen 'De Gekroonde Poelenburg' is een in 1869 gebouwde paltrok-houtzaagmolen. Evenals de nabij gelegen molens 'De Kat' en 'De Zoeker' draagt deze nagenoeg geheel groen geschilderde, aan de Zaan gelegen molen weer een belangrijk deel bij aan het unieke beeld van de Zaanse Schans.
Deze molen is in 1963 van zijn oorspronkelijke standplaats in het Oostzijderveld aan het Weerpad, later P.J. Troelstralaan, te Zaandam, vanwege de toen daar in uitvoering zijnde aanleg van nieuwbouwwijken naar zijn huidige standplaats overgebracht.
De eerste vermelding van een molen op de oorspronkelijke standplaats, waarvan het bouwjaar niet bekend is, dateert van 11 juli 1733. Op die datum trad Pieter Jochemsz. Poelenburg toe als deelhebber in een brandcontract. Het lijkt voor de hand te liggen dat de molen, die blijkbaar aan deze eigenaar zijn naam ontleende niet lang daarvoor werd gebouwd. Deze 'Poelenburg' verbrandde op 11 december 1903, waarna op zijn plaats, de uit Koog aan de Zaan afkomstige paltrok 'De Locomotief' werd opgericht, die nu de naam 'De Gekroonde Poelenburg' ging dragen.
De paltrok 'De Locomotief' was te Koog aan de Zaan in 1869 geheel nieuw gebouwd als balkenzager, ter vervanging van de paltrok 'De Groene Jager' die in 1868 werd afgebroken vanwege de aanleg van de spoorlijn Amsterdam - Alkmaar.
'De Groene Jager' die op korte afstand van zijn opvolger stond was omstreeks 1667 gebouwd, want de windbrief van deze vathout- en eikenzager, die later tot balkenzager werd ingericht, was op 17 mei van dat jaar gedateerd.
De nieuwe groen geverfde molen 'De Gekroonde Poelenburg', voorheen 'De Locomotief' bleef als windhoutzaagmolen in bedrijf tot in 1950 en is uiteindelijk na wat in verval te zijn geraakt in 1963 overgeplaatst naar de Zaanse Schans. Hier werd hij herbouwd op de buitendijks aan de Zaan gelegen molenwerf van de voormalige pelmolen 'De Grootvorst', die in 1697 was gebouwd en in 1928 is verbrand. Sindsdien werd de toen zwart geteerde molen vrij geregeld in werking gesteld waarbij soms wordt gezaagd.
Bij een grootscheepse restauratie in 2005 kreeg de molen zijn groene uiterlijk weer terug.

In de Zaanstreek als geheel hebben niet minder dan 367 houtzaagmolens gestaan en daarmee namen ze onder de industriemolens verreweg de belangrijkste plaats in. Van deze 367 zaagmolens waren 109 achtkante stellingmolens en 237 paltrokmolens.