In de beginjaren richt De Hollandsche Molen zich op het behoud van molens in hun economische functie. Na de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) wordt duidelijk dat de rol van de molen als productiemiddel is uitgespeeld. De economische argumenten maken plaats voor algemene landschappelijke en historische overwegingen.

1923: oprichting De Hollandsche Molen

Op 15 mei wordt in Amsterdam ‘De Hollandsche Molen, vereniging tot behoud van molens’ in Nederland opgericht. In de beginjaren spant de vereniging zich vooral in om molens in bedrijf te houden, onder meer door technische verbeteringen.

1925: aankoop molen De Adriaan in Haarlem

Om hem van de ondergang te redden koopt de vereniging molen De Adriaan in Haarlem voor ƒ 12.100. Het is de eerste molen in eigendom van De Hollandsche Molen.

1939: Certificaat van Verdienste

In 1939 reikt de vereniging voor de eerste maal het Certificaat van Verdienste uit aan mensen of organisaties die buitengewoon verdienstelijk hebben gemaakt voor de molens en het molenbehoud. Maar liefst 41 mensen krijgen dit certificaat als blijk van waardering uitgereikt.

1952: beschermvrouwe koningin Juliana

Koningin Juliana wordt de eerste beschermvrouwe van De Hollandsche Molen. Zij wordt in 1981 opgevolgd door prins Claus, die de functie bekleedt tot zijn dood in 2002. Prins Friso is beschermheer van 2005 tot zijn overlijden in 2013. Sinds 2014 is prinses Beatrix beschermvrouwe van De Hollandsche Molen.

1954: blad Molennieuws verschijnt

Molennieuws, het ‘orgaan’ van de vereniging, verschijnt in mei voor de eerste maal. Vanaf de oprichting van de vereniging worden de leden via zogenaamde Jaarboeken geïnformeerd over verenigingsactiviteiten. De opvolger van Molennieuws is in 1986 het blad Molens. Sinds 2022 is er sprake van een ingrijpende gedaanteverwisseling. De titel blijft gehandhaafd, maar inhoudelijk en qua vormgeving wordt het een publieksblad.

1961: boek Molens verschijnt

Het monumentale boek Molens van ir. Frederik Stokhuyzen verschijnt. De deskundige en helder geschreven teksten van Stokhuyzen blijken tijdloos te zijn. In de afgelopen jaren is het boek uitgegroeid tot een molenstandaardwerk en diverse keren heruitgegeven, voor de laatste maal in 2022 onder de titel Molens, Altijd in beweging.

1970: eerste examen vrijwillige molenaar

Het eerste examen voor vrijwillige molenaar vindt begin van dit jaar plaats op molen De Kat op de Zaanse Schans in Zaandam. De Hollandsche Molen stelt een examencommissie samen van drie personen. Acht mensen treden aan voor het examen van wie er vijf slagen.

1972: oprichting Het Gilde van Vrijwillige Molenaars

Vereniging Het Gilde van Vrijwillige Molenaars wordt op 15 april opgericht. De organisatie die sinds begin 2023 als Het Gilde van Molenaars door het leven gaat, leidt mensen op tot (vrijwillige) molenaar. De eerste stappen om tot een vereniging te komen worden al in 1967 gezet tijdens een vergadering van een aantal jonge enthousiaste mannen in Leiden. Zij willen voorkomen dat het molenaarsambacht verdwijnt.

1973: eerste Nationale Molendag

Op 6 oktober vindt de eerste Nationale Molendag plaats. Eric Zwijnenberg, een van de oprichters van Het Gilde van Vrijwillige Molenaars, komt met het idee om ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van De Hollandsche Molen in 1973 zoveel mogelijk molens te laten draaien. Het evenement slaat enorm aan bij het publiek. Sindsdien wordt het jaarlijks gehouden in het tweede weekend van mei.

2001: partner BankGiro Loterij

Fondsenwerving gaat rond de eeuwwisseling een steeds grotere rol spelen in het molenbehoud. De Hollandsche Molen voelt deze ontwikkeling goed aan en slaagt er onder meer in om in 2001 partner te worden van de Sponsor Loterij, later via de BankGiro Loterij overgegaan in de VriendenLoterij. Hierdoor komen via de vereniging jaarlijks honderdduizenden euro’s beschikbaar voor het molenbehoud.

2007: Jaar van de Molens

Dit jaar wordt Het Jaar van de Molens gevierd. 2007 refereert aan 1407, het jaar waarin de eerste poldermolen in Nederland werd gebouwd. Het hoofddoel van het feestelijke jaar is: méér vrienden, leden en geld voor alle verenigingen en stichtingen, die zich het lot van de molens aantrekken. In het hele land worden allerlei activiteiten georganiseerd.

2011: uitreiking eerste Molenprijs

De eerste BankGiro Loterij, nu VriendenLoterij, Molenprijs wordt uitgereikt. Krijtmolen d’ Admiraal in Amsterdam gaat met de hoofdprijs van € 50.000 naar huis. De opzet is dat het publiek kan stemmen op een aantal molenprojecten. De molen met de meeste stemmen wint. De overige molens ontvangen 1 euro per stem. Met deze publieksprijs laten de loterij en De Hollandsche Molen zien dat molens een onmisbaar en belangrijk onderdeel zijn van het Nederlands cultureel erfgoed.

2015: Molenfonds

Voor efficiënt molenbehoud in de toekomst is meer geld nodig. De Hollandsche Molen richt met dit doel het Molenfonds op. In dit fonds zitten bijdragen van particuliere fondsen naast die van de overheid. Ook wordt molenorganisaties een platform geboden om via crowdfunding geld te werven in de omgeving van de molen. Het Molenfonds verstrekt naast bijdragen voor restauratie en groot onderhoud ook financiële ondersteuning voor projecten om kinderen en jongeren bij molens te betrekken.

2017: ambacht molenaar immaterieel cultureel erfgoed

Op 7 december wordt in Zuid-Korea bekendgemaakt dat het ambacht van molenaar wordt bijgeschreven op de Representatieve Lijst van immaterieel cultureel erfgoed van de mensheid bij UNESCO. Dit leidt tot grote vreugde bij de molenaars in het hele land, zoals bij de groep die zich in afwachting van het nieuws heeft verzameld bij molen d’Admiraal in Amsterdam.

2019: Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs

Op 4 november reikt koningin Máxima in Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs uit aan De Hollandsche Molen. Het is een enorme waardering voor het werk van De Hollandsche Molen, die bijna een eeuw lang op de bres staat voor de molens. Het is vooral een eerbetoon aan de vele vrijwilligers die zich in het molenveld inspannen voor het molenbehoud in ons land.

2023: jubileum

De Hollandsche Molen viert een jaar lang haar 100-jarig jubileum. Op het programma staan onder meer een groot Molenfestival in Utrecht, een speciaal jubileumboek over 100 jaar molenbehoud en een extra feestelijke Nationale Molendag. De winnaar van de Molenprijs ontvangt ditmaal € 100.000.