Maar toen ik in een vlaag van verstandsverbijstering in 2016 de Hamtoren bij Vleuten kocht, moest ik wel. Het bezit van oude gebouwen kan niet zonder zo’n monumentale kronkel in je hoofd. Daarmee lukte het me om mezelf door het eeuwigdurende dit-doe-je-maar-een-keer-in-je-leven restauratieproces heen te slaan.
Blauw
Maar toen ik in 2024 ineens een appje kreeg van de makelaar die mij ooit de Hamtoren verkocht met een plaatje van een molen in Brouwershaven, voelde ik ’m weer opspelen, die kronkel. Niet nog een keer, dacht mijn rationele kant. Maar een molen, het wereldwijde symbool voor Nederlands Erfgoed, dat is toch wel iets heel speciaals. En in dit geval ook nog met uitzicht op de Grevelingen met op de achtergrond de Brouwersdam, voor mij een inmiddels zeer bekende plek. De kronkel was er nog en deed zijn werk.
© Foto Hans van Dijke
Alle restjes ratio verdwenen tijdens de bezichtiging en ik kocht de toen exact 300 jaar oude molen De Haan. Natuurlijk wist ik al dat ik weer aan de bak zou moeten om de boel te restaureren. Het woord ‘goed’ in erfgoed slaat namelijk vrijwel nooit op de bouwkundige staat van monumenten die te koop worden aangeboden. Maar ik had inmiddels voor hetere vuren gestaan, dus ik nam zelfverzekerd de sprong. Al snel ontvouwde zich de huidige staat van de molen, de bouwkundige geschiedenis en herkende ik ’m op eeuwenoude etsen van de skyline van Brouwershaven. Met behulp van het Zeeuws Archief kwamen er allerlei documenten boven water over een ellenlange reeks eigendomswisselingen, fraude met stenen in zakken meel, sabotage van het wiel en eeuwigdurende conflicten over pacht. De kronkel groeide lustig mee.
"Het woord ‘goed’ in erfgoed slaat namelijk vrijwel nooit op de bouwkundige staat van monumenten die te koop worden aangeboden."
Toen ik vanuit de Provincie Zeeland in verband met een subsidieaanvraag het verzoek kreeg om een bouwhistorisch onderzoek te laten uitvoeren, kon ik ook putten uit mijn dankzij de Hamtoren goed gevulde boekje met erfgoedconnecties. Eva Osinga had ooit als bouwhistoricus een prachtig rapport gemaakt van de bouwgeschiedenis van de Hamtoren, dus ik vroeg haar of ze ooit molens had onderzocht. Ze vertelde van niet, maar aangezien ze toch in Zeeland moest zijn voor een andere klus wilde ze het wel proberen. Dat bleek een goede keuze. Na enkele weken ontving ik een zeer uitgebreid en lijvig onderzoeksrapport, twee keer zo lang als dat van de Hamtoren. Ze had de geschiedenis van molen De Haan tot in de haarvaten uitgepluisd, en ze gaf toe dat ze ook voor de bijl was gegaan. Een verse molen-kronkel had zich van haar meester gemaakt, om nooit meer te verdwijnen. Het was een van haar leukste onderzoeken van de afgelopen jaren.
Molens zijn speciaal, heel speciaal. Meer dan terecht het internationale symbool voor Nederlands Erfgoed.
Word Molenvriend
Nederland zonder molens is ondenkbaar. Maar om deze monumentale iconen te laten draaien en malen is geld en aandacht nodig.
of abonneer je op onze nieuwsbrief!