Bronkhorstermolen te Steenderen

Bronkhorstermolen

Steenderen, Gelderland

Nationale Molendag 2026
zaterdag 9-5
van
10:00:00
tot
16:00:00
Rondleiding, Demonstraties door de molenaar, Pannenkoeken, Muziek, Fiets- of wandelroutes
Nationale Molendag 2026
Niet open op zondag 10-5

Over Bronkhorstermolen

Tot 1795 behoorde tot de rechten van de eigenaren van de heerlijkheid Bronkhorst het recht op gebruik van de wind. Daartoe bezat men een molen; de inwoners van Bronkhorst waren verplicht hier hun koren te laten malen, het zgn. recht van molendwang.

Tot 1844 stond op het huidige molenerf een standerdmolen, die dat jaar in de nacht van 17 op 18 mei afbrandde. Vervolgens werd de huidige ronde stenen beltmolen gebouwd.
In 1803 had F.A. Graaf van Limburg Stirum zijn molen, toen nog de standerdmolen, aan Jan Breukink verkocht. Diens zoon Christiaan en zijn echtgenote Wendelina Hermina Kets lieten de huidige molen als opvolger van de verbrande molen bouwen. Na Breukinks overlijden op 48-jarige leeftijd (10 juli 1850) was zijn weduwe tot 1860 eigenaresse. De molen bleef nog heel lang in de familie Breukink.

Tot vlak na de Tweede Wereldoorlog was de molen als maalwerktuig in bedrijf. Ooit moet er ook zijn gepeld: er zijn nog sporen van een pelwerk terug te vinden. Mogelijk is het sleepwiel op de luias hiervan afkomstig.

In 1958 zamelde een comité geld in om de molen deels te laten restaureren, wat in 1960 zijn beslag kreeg. Gerrit Jan ten Have (Vorden) verwijderde de houten bovenas met ijzeren kop en stak een ander gietijzeren exemplaar. Ook stak hij twee tweedehands ijzeren roeden en bracht daarbij op de binnenroede het naar hem vernoemde zwichtklepsysteem aan. Tot 1960 had de molen een ijzeren binnenroede, vermoedelijk een Fransen en een houten buitenroede, uitgevoerd als borstroede. In de jaren '50 was één van beide oplangers van die roede afgebroken en stond de molen er kreupel bij. 

In bedrijf kwam de molen, ondanks de stroomlijning en zwichtklep, niet meer. Om nieuwe stilstand te voorkomen bedacht men toen iets origineels: een draaipremie. Als eerste molen in Nederland kwam hier een teller voor het aantal omwentelingen. Zo betaalde de overheid mee aan de exploitatie van de molen (die wel in particuliere handen bleef). 
In latere jaren werkte dit niet meer: B. Massink, eigenaar vanaf 1980, wilde de molen, die inmiddels aan nieuw herstel toe was, restaureren maar kon als particulier geen subsidie krijgen, zo werd gesteld. Massink wilde vervolgens zijn molen wel verkopen, maar vroeg daarvoor naar mening van de instanties te veel. Aldus ontstond een patstelling, terwijl de molen alweer hoog en breed stilstond en opnieuw tekenen van verval vertoonde. 

Om aan de impasse een eind te maken kocht de in Bronkhorst wonende industrieel ir. W. ten Duis de molen, om hem vervolgens onder te brengen in een stichting. Deze laatste wist allerlei geldbronnen aan te boren, waarna de molen opnieuw gerestaureerd kon worden. 

In 1989 volgde dan een zeer grote herstelbeurt: Groot Wesseldijk vernieuwde onder meer de gehele kap en staart en stak twee nieuwe roeden. Op 11 mei 1990 nam men de molen feestelijk in gebruik. 

Bouwjaar
1844
Functie
Molenaar
Geert Buys / Joop Rutten / Rieks Eggens
Telefoon
0575-452734 / 0575-451330 / 0575-451936
Aandrijving
Adres
Spaensweertweg 1
7221 LB Steenderen
Gelderland
Open op afspraak
Ja
Open voor publiek
Ja
Openingstijden
Maart t/m september zaterdag 10.00 - 16.00 uur; oktober t/m februari zaterdag 10.00 - 15.30 uur en op afspraak. 
Schoolbezoek mogelijk
Nee

Word Molenvriend

Nederland zonder molens is ondenkbaar. Maar om deze monumentale iconen te laten draaien en malen is geld en aandacht nodig.

of abonneer je op onze nieuwsbrief!
 

Meer over deze molen

Bronkhorstermolen te Steenderen

Locatie

Bezoekadres
Spaensweertweg 1
Gemeente
Bronckhorst
Plaats
Steenderen
Postcode
7221 LB
Plaats (postadres)
Steenderen
Provincie
Rijksdriehoek: X
209274
Rijksdriehoek: Y
453830
WGS84: N (breedtegraad)
52.07009
WGS84: E (lengtegraad)
6.17879

Contact

Eigenaar
Stichting De Bronkhorster Molen
E-mailadres
info@bronkhorstermolen.nl
Telefoon
0575-452734 / 0575-451330 / 0575-451936

Over de molen

Inrichting
Aandrijving
Overbrengingsverhouding
1 : 6,3
Specificaties
1 koppen 16er blauwe stenen, 1 koppel 16er kunststenen, 1 koppel 16er kunststenen met gatenscherpsel;
Luiwerk: sleepluiwerk

Registratienummers

DHM-databasenummer
61
Rijksmonumentnummer
34543
Ten Bruggencatenummer
00392