Zandwijkse Molen te Almkerk

Zandwijkse Molen

Almkerk, Noord-Brabant

Over Zandwijkse Molen

Ten oosten van de snelweg A27, een halve kilometer NO van de vroegere Uppelse Dijk (nu Provinciale Weg Noord), staan vlakbij elkaar middenin het polderland twee vrijwel identieke, sober zwart geteerde, wipwatermolens: de Zandwijkse en de Uitwijkse molen. Om wederzijds voldoende windvang te garanderen, heeft men ze indertijd zo'n 200 meter uit elkaar geplaatst.

De Zandwijkse molen dateert uit 1699. Dit jaartal komt ook voor op het kokervulstuk en het bovenzetelstuk. De Zandwijkse molen bemaalde zijn 405 ha. grote polder niet alleen, maar deed dit tezamen met een diesel-schepradgemaal. Dat was in 1927 gebouwd op de fundering van de toen gesloopte Uppelse molen.

Twee keer, direct na de Tweede Wereldoorlog én na de watersnoodramp van 1953, maalde deze molen zijn ondergelopen polder weer droog. De Zandwijkse was nou eenmaal voor zijn taak berekend. Om dat laatste goed uit te kunnen blijven voeren, heeft men nog in 1953 een onderwiel en -rondsel uit een gesloopte Leerdamse wipmolen aangebracht. Gelijktijdig werd toen een kleiner bovenrondsel geplaatst.

In oktober 1961 brak tijdens het malen de binnenroede. Deze werd onmiddellijk vervangen door een tweedehands buitenroede, afkomstig van de in 1956 onttakelde korenmolen 'De Klomp' te Zeist.
Of deze roedebreuk bijgedragen heeft tot de buitengebruikstelling, is niet helemaal duidelijk, maar 28 oktober 1961 is voor de Zandwijkse vermoedelijk de laatste echte maaldag geweest.

De ruilverkaveling in het land van Heusden en Altena (die van 1962 tot en met 1965 zou duren) leidde tot demping van voorboezem en achtervliet, waardoor het onmogelijk werd, nog water uit te slaan.

In 1972 werd een rondmaalcircuit gerealiseerd en kon de molen, die inmiddels elf jaar had stilgestaan, weer water uitslaan. Deze molen staat tegenwoordig op een soort langgerekt eiland, waar het water via een brede watergang omheen stroomt als het scheprad in werking wordt gezet. Een Bosmanmolentje zorgt ervoor dat het waterpeil in het circuit op peil blijft.zetten.
Op deze manier kan de molen water blijven verzetten.

In 2004 moest de molen worden stilgezet vanwege de slechte staat van bovenhuis en kokerbalken; daarnaast was ook de koker zelf slecht en moest ook één van de roeden worden vervangen.
Het heeft een tijd geduurd voordat het tot restauratie kwam van deze fraaie en zeer goed bewaard gebleven molen. Verondersteld werd namelijk, dat het bovenhuis nog grotendeels uit het bouwjaar 1699 dateerde. Om die reden wilde men zeer zorgvuldig herstel en zo min mogelijk vernieuwing van constructiedelen. 
In het voorjaar van 2009 viel daarover de beslissing; 11 september dat jaar werden de roeden gestreken als symbolisch begin. 

In de zomer van 2011 was het werk zover gevorderd, dat de molen uit de steigers kon. De meeste balken heeft men kunnen behouden; enkele balken van het stormeind zijn vernieuwd, evenals de voegburrie en de korte spruit. Het betrof hoofdzakelijk jongere balken. Andere balken konden worden gerepareerd. Na het herstel werd het oude, geteerde, beschot weer aangebracht. Van de toren werden een gedeelte van het boventafelement en de onderzetel vernieuwd. Op 13 oktober 2011 werden de roeden opnieuw gestoken. 
Met deze aanpak heeft men de authentieke sfeer in en om deze molen grotendeels kunnen behouden. De molen kan weer malen, al blijft dat uiteraard in circuit. 

Begin 2021 kreeg de ondertoren een geheel nieuw rietdek en in de zomer van 2025 moest men de molen stilzetten omdat de penbalk 'op' was. In oktober dat jaar bracht molenmaker Straver een geheel nieuwe balk aan. 

Bouwjaar
1699
Functie
Molenaar
Jan de Peuter en Marco van Steenis
Telefoon
0416785586 - 0645951105 - 0641913386
E-mailadres
Aandrijving
Adres
Uppelse Steeg 1
4254 XZ Almkerk
Noord-Brabant
Open op afspraak
Ja
Open voor publiek
Ja
Openingstijden
Als de molen draait en op afspraak.
Extra informatie schoolbezoek

Op afspraak.

Schoolbezoek mogelijk
Ja

Word Molenvriend

Nederland zonder molens is ondenkbaar. Maar om deze monumentale iconen te laten draaien en malen is geld en aandacht nodig.

of abonneer je op onze nieuwsbrief!
 

Meer over deze molen

Zandwijkse Molen te Almkerk

Locatie

Bezoekadres
Uppelse Steeg 1
Gemeente
Altena
Plaats
Almkerk
Postcode
4254 XZ
Plaats (postadres)
Almkerk
Provincie
Rijksdriehoek: X
124319
Rijksdriehoek: Y
423499
WGS84: N (breedtegraad)
51.79929
WGS84: E (lengtegraad)
4.94242

Contact

Eigenaar
Molenstichting Het Land van Heusden en Altena
E-mailadres
jdepeuter@gmail.com
Telefoon
0416785586 - 0645951105 - 0641913386

Over de molen

Inrichting
Aandrijving
Overbrengingsverhouding
1 : 0,48
Specificaties
Diam. scheprad: 5,77 m, breedte scheprad: 0,45 m

Registratienummers

DHM-databasenummer
681
Rijksmonumentnummer
39607
Ten Bruggencatenummer
01204