Laat De Vrijheid weer op rolletjes lopen

Crowdfunding

Laat De Vrijheid weer op rolletjes lopen

5.192 / 10.000
De Vrijheid in Beesd

Op een prachtige plaats aan de rivier de Linge staat in het pittoreske dorpje Beesd molen De Vrijheid. De plaats valt onder het prachtige landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt in de Betuwe. Molenaars Justin van den Heuvel, Eden van Toorn en Cees de Jong draaien meerdere keren per week met de molen en zorgen voor een gastvrije en aantrekkelijke plaats. Veel wandelaars, fietsers, toeristen op het water én kinderen weten hun weg dan ook naar de molen te vinden. Maar nu is het tijd om de gehele kap van de molen weer in goede conditie te brengen.

De naam van de molen is een eerbetoon aan de dappere en belangrijke daden die zijn verricht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Onder leiding van het molenaarsgezin Van Beekhuizen vervulde de molen hierin een prominente rol. Vanaf 2010 kon dankzij veel investeringen en klein onderhoud de molen weer als maalvaardig monument worden ingezet. De molenaars maken inmiddels vele kilo’s biologisch pannenkoekenmeel, waarvan in het naastgelegen pannenkoekenhuis de Stapelbakker de lekkerste pannenkoeken worden gebakken. Met recht een prachtig streekproduct.

Blauw
Binnenkant kap De Vrijheid

Maar nu is het tijd voor een grote restauratie. In de afgelopen jaren is de molenkap uit zijn verband getrokken. Het houten rollenkruiwerk kruit daardoor zeer zwaar, de kruivloer en de houten rollen beginnen slecht te worden en de vang loopt aan. Kortom, restauratie van de kap is zeer noodzakelijk.

Help jij met een bijdrage om alles weer op rolletjes te laten lopen?

Over De Vrijheid

Het bouwjaar van de huidige molen is niet bekend, maar er zijn sterke aanwijzingen, zoals de wijze van metselen, die erop duiden dat de molen veel ouder dan 1826 moet zijn, het jaartal dat op de baard en een gevelsteentje staat.

Op de plaats van de huidige molen stond reeds in de 14e eeuw een molen, een zgn. dwangmolen, die onder de abdij Mariënweerd bij Beesd viel. Dit moet een standerdmolen zijn geweest.
Veel later, in de 18de eeuw, was de abdij niet langer eigenaar, maar de molen in particulier eigendom (let wel: hier in gedeelten). 

In 1826 kwam de molen in bezit van de Leerdamse molenaar Franciscus Moot, die boven de ingang een gevelsteen liet inmetselen. Hij, en later zijn weduwe, waren tot 1841 eigenaar. 
Vervolgens kwam de molen in handen van Jacobus Pendraat (1841-1856), A.D. van Buuren en diens familie (1856-1938) en daarna J.A. baronesse van Verschuer (1938-1965). Aldus kwam de molen in een laat stadium in adellijke handen.

Vanaf 1938 pachtte de familie Van Beekhuizen de molen. In tegenstelling tot wat wel beweerd wordt, is deze familie nooit eigenaar geweest maar gebruikte de molen intensief voor hun maalbedrijf. 
Tijdens de Tweede Wereldoorlog maalde de molen voor bakkers in de naaste omgeving en 'en passant' gaf men met de wieken seinen aan verzetsstrijders en onderduikers. 

Baronesse Van Verschuer liet in 1965 per testament de molen na aan de kinderen van haar broer. Daarmee kwam de molen weer onder het bezit van de Heerlijkheid Mariënwaerdt / de oude Abdij Mariënweerdt. 

Oorspronkelijk had deze molen twee koppel stenen; later is een hamermolen in de kelder geplaatst en één koppel vervangen door de nu nog in gebruik zijnde silo's. Het luiwerk is vervangen door een elektrisch aangedreven (riem met spanrol), op de kapzolder staat nog een wiel waar dollen in hebben gezeten (mogelijk het oude luiwiel). Op de kapzolder zijn ook de pijpen naar de cyclonen van de hamermolen en de stofafzuiging te vinden. Verder is er nog een mengketel met houten bovendeel. 
Het thans aanwezige koppel stenen kan zowel op windkracht als met een elektromotor worden aangedreven. De verticale motor drijft d.m.v. aan platte riem (met spanrol) via onderaandrijving de steen aan, kortom: in deze molen heerst nog echt de sfeer van een ouderwets veevoederbedrijf. 

Een opvallend detail: het spoorwiel is een omgebouwd bovenwiel, wellicht van de voorgaande standerdmolen. Ook de vangbalk kan uit een standerdmolen afkomstig zijn; deze is achthoekig en was òf een luias òf een koning van de achtermolen.

In 1968/69 heeft men de molen grondig hersteld: zo werden onder meer nieuwe roeden gestoken.
Lange tijd heeft deze molen, hoewel steeds goed onderhouden, weinig of niet gedraaid. Sinds begin 2009 is de molen evenwel weer zeer geregeld draaiend en ook malend te zien.

Zo'n 55 jaar na uitvoerig te zijn hersteld is deze molen wederom aan groot onderhoud toe. Dat geldt met name de kap: die is 'op' en dient grotendeels te worden vernieuwd maar in ieder geval opnieuw in verband gebracht. Men is hiervoor een actie gestart (najaar 2023). 

Bouwjaar
1700 - 1799 Het exacte bouwjaar is niet bekend, de molen dateert waarschijnlijk uit de 18e eeuw.
Overbrengingsverhouding
1 : 6,8
Type
Ronde molen, grondzeiler
Functie
korenmolen
Molenaar
Cees de Jong / Justin van den Heuvel / Eden van Toorn
Adres
Molendijk 10
4153 AV Beesd
Gelderland
Openingstijden
zaterdag van 10:00-16:00 uur. Verder als de molen draait en op afspraak. Voor schoolbezoeken of andere bijzonderheden, kan altijd een afspraak worden gemaakt.
Open voor publiek
Ja
Open op afspraak
Ja
Schoolbezoek mogelijk
Ja

Word Molenvriend

Nederland zonder molens is ondenkbaar. Maar om deze monumentale iconen te laten draaien en malen is geld en aandacht nodig.

of abonneer je op onze nieuwsbrief!
 

Met welk bedrag wil je dit project steunen?