De Putmolen / Molen Nr.4 te Aarlanderveen

De Putmolen / Molen Nr.4

Aarlanderveen, Zuid-Holland

Over De Putmolen / Molen Nr.4

Nadat aan het einde van de 18e eeuw de Drooggemaakte Polder aan de Westzijde van Aarlanderveen als waterschap was ontstaan, bleef er nog een veenplas van ruim 100 ha over. Om deze zogenaamde 'Put' droog te kunnen maken bouwde men in 1801 voor ƒ 22.000,-- een vijzelmolen. 
De molen staat apart van de overige drie op rij staande molens en ligt nabij de provinciale weg ca. 800 m ten zuidwesten van Aarlanderveen. Dit was overigens een plaats, waar voorheen een korenmolen had gestaan. Die molen was in 1782 verplaatst naar een andere locatie in Aarlanderveen en zou daar in 1870 verbranden. Daar verrees verolgens de nog bestaande stellingmolen "De Morgenster". 

Opvallend is de bouw op een soort bergje, waardoor de molen duidelijk uitsteekt boven het polderland. Sommigen spreken daarom wel van een 'beltpoldermolen', geen echte molenterm natuurlijk. De vijzel heeft een diameter van 1,45 m. waarmee het water tot 0,90 m. hoogte is op te voeren. 

Jarenlang functioneerde deze molen zonder grote problemen, maar aan het einde van de 20ste eeuw ging  het twee keer goed mis: op 7 oktober 1989 brak tijdens het malen de bovenas, waarbij het gehele wiekenkruis verloren ging en ook het rietdek aanzienlijke schade opliep. Van de gebroken bovenas was wel bekend dat er problemen waren, vermoedelijk een oude breuk: de as 'tikte' namelijk bij lage snelheden. Al in 1924 waren daarom de vulstukken vervangen door nieuwe, veel langere: die omsloten de bovenas over vrijwel de gehele lengte.
In september 1990, de molen was net hersteld van de asbreuk, ontstond er brand, vermoedelijk door een bolbliksem. De schade aan de kap was groot; zo moest het bovenwiel geheel worden vernieuwd; de nieuwe bovenas, die nog geen jaar had gedraaid, werd afgekeurd en moest opnieuw vervangen worden. 

Sinds 1999 heeft deze molen op één roede niet langer fokken, maar het systeem Van Bussel. Ook is de overbrenging naar de vijzel 'verlangzaamd' door het plaatsen van een kleiner onderwiel.

Opmerkelijke conclusie: de molens 1, 2 en 3 van de Drooggemaakte polder aan de Westzijde van Aarlanderveen zijn alle eerder gebouwd dan deze Nr. 4, maar elk een keer geheel verbrand en daarna  herbouwd. Deze molen is dus, hoewel pas later aan de bemaling toegevoegd, onbedoeld de oudste van de vier gebleken.

Molenaars op deze molen:
Pieter Zaal (vermeld rond 1810)
Cornelis van der Werf (ca. 1815 - 1834)
Arie van der Werf (1834 - 1877)
Arie van der Bijl (ca. 1878 - 1911)
Anna van der Bijl - van der Werf, weduwe van (1911 - 1912)
Jacob van der Bijl, zoon van (1912 - 1950)
Jaap Slingerland (1950 - 1987, kwam van Nr. 1 en daarvoor van de Sluismolen te Streefkerk)
Johan Slingerland, zoon van (1988 - 2025)
Lia van der Kruyk - Slingerland, dochter van (2025 - heden).

 

 

Bouwjaar
1801
Functie
Molenaar
Lia van der Kruyk - Slingerland
Telefoon
06-23934746
Aandrijving
Adres
Kerkvaartsweg 61
2445 AC Aarlanderveen
Zuid-Holland
Open op afspraak
Ja
Open voor publiek
Ja
Openingstijden
Momenteel niet bekend.
Schoolbezoek mogelijk
Nee

Word Molenvriend

Nederland zonder molens is ondenkbaar. Maar om deze monumentale iconen te laten draaien en malen is geld en aandacht nodig.

of abonneer je op onze nieuwsbrief!
 

Meer over deze molen

De Putmolen / Molen Nr.4 te Aarlanderveen

Locatie

Bezoekadres
Kerkvaartsweg 61
Gemeente
Alphen aan den Rijn
Plaats
Aarlanderveen
Postcode
2445 AC
Plaats (postadres)
Aarlanderveen
Provincie
Rijksdriehoek: X
109403
Rijksdriehoek: Y
461001
WGS84: N (breedtegraad)
52.13533
WGS84: E (lengtegraad)
4.72121

Contact

Eigenaar
Stichting Molenviergang Aarlanderveen
Telefoon
06-23934746

Over de molen

Inrichting
Aandrijving
Overbrengingsverhouding
1 : 2,77
Specificaties
Vijzel: diam. 1,45 m;
Opvoerhoogte: 0,90 m

Registratienummers

DHM-databasenummer
932
Rijksmonumentnummer
7533
Ten Bruggencatenummer
00052